24.04.2020

Công đoàn Việt Nam trong bối cảnh dịch Covid-19

Người lao động trên cả nước bị ảnh hưởng nặng nề bởi các tác động của đại dich. Đây là lúc công đoàn phát huy vai trò, chức năng bảo vệ người lao động. Vậy công đoàn đã làm gì và có gặp những khó khăn, vướng mắc gì trong quá trình hỗ trợ người lao động?

Bà Trần Thị Thanh Hà, Phó Trưởng Ban Quan hệ Lao động

FES đã có cuộc phỏng vấn với bà Trần Thị Thanh Hà, Phó Trưởng Ban Quan hệ Lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam để hiểu thêm về tình hình.

1. Kể từ khi dịch Covid-19 bùng phát công tác của công đoàn có gì khác và công đoàn đã làm gì để hỗ trợ người lao động? 

Theo báo cáo của các Liên đoàn Lao động tỉnh, thành phố và các Công đoàn ngành trong cả nước: tính đến 04/2020 có gần 5 triệu lao động bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, trong đó có 59% tạm nghỉ việc, 28% là giãn việc hoặc nghỉ luân phiên và 13% là mất việc.  tập trung vào các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực du lịch, dịch vụ lưu trú, ăn uống, dệt may, da giày.... và làm ảnh hưởng đến thu nhập và gây khó khăn cho đời sống của người lao động.

Trước tình hình trên, Tổng liên đoàn đã thực hiện 1 số Công tác chỉ đạo các cấp công đoàn nghiêm túc thực hiện phòng chống dịch COVID-19 với tinh thần “chống dịch như chống giặc”, bảo vệ sức khỏe, tính mạng người lao động.

Lãnh đạo Tổng Liên đoàn đã trực tiếp đi nắm bắt tình hình, kiểm tra công tác tuyên truyền, phòng chống dịch bệnh và động viên người lao động tại một số tỉnh Vĩnh Phúc, Thái Nguyên, Hà Nội, Cần Thơ, đã vận động cán bộ, công nhân viên chức và đoàn viên công đoàn hưởng ứng cuộc vận động “Toàn dân ủng hộ phòng chống dịch COVID-19” với số tiền hàng chục tỷ đồng (riêng Tổng Liên đoàn ủng hộ 2 tỷ đồng). Thăm hỏi, động viên, chia sẻ, trao hỗ trợ tới Ban Chỉ đạo phòng chống dịch COVID-19. Cho đến nay, ước tính đã có hàng chục tỷ đồng và hàng triệu chiếc khẩu trang y tế, khẩu trang vải, nước rửa tay và xà phòng đã được các cấp công đoàn vận động hỗ trợ phòng chống dịch và phát miễn phí tới người lao động.

Trước tình hình doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, Tổng Liên đoàn đã có văn bản hướng dẫn lùi thời điểm đóng kinh phí công đoàn đối với các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19. Nhiều LĐLĐ tỉnh, TP đã tổ chức hội nghị trao đổi, lắng nghe các ý kiến, kiến nghị để tìm cách hỗ trợ đoàn viên gặp khó khăn. 

Nhiều Công đoàn địa phương đã trích ngân sách công đoàn để hỗ trợ người lao động; Vận động chủ nhà trọ miễn, giảm tiền thuê trọ, điện, nước sinh hoạt cho CNLĐ (đến nay đã có, trên 1.000 chủ nhà trọ cam kết miễn, giảm từ 10% - 50% giá thuê trọ từ 2 - 3 tháng với số tiền miễn, giảm hơn 7 tỷ đồng).Tổng Liên đoàn đã thành lập Tổ công tác nghiên cứu, đánh giá tác động của dịch bệnh đến việc làm, đời sống của CNVCLĐ và tổ chức công đoàn; đề xuất chính sách, giải pháp hỗ trợ đoàn viên và người lao động bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19.

Nhiều công đoàn cơ sở đã chủ động phối hợp với người sử dụng lao động thực hiện các giải pháp phòng chống dịch, đảm bảo an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể, có phương án cho người lao động nghỉ luân phiên, nghỉ phép năm; bố trí các ca làm việc hợp lý để người lao động có thể trông con khi các nhà trường tạm nghỉ do dịch bệnh. Đối với người lao động phải cách ly, công đoàn cơ sở đã tham gia để doanh nghiệp thực hiện chi trả 70% lương, hoặc áp dụng tính ngày nghỉ phép năm để đảm bảo thu nhập của người lao động không thấp hơn lương tối thiểu vùng theo quy định của pháp luật.

2. Công đoàn gặp các khó khăn, vướng mắc chủ yếu nào trong công tác hỗ trợ người lao động trong giai đoạn hiện nay?

Trong quá trình đồng hành cùng cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người lao động triển khai thực hiện các quy định của pháp luật và chỉ đạo của các cơ quan chức năng liên quan đến dịch COVID-19, các cấp công đoàn xin phản ánh một số khó khăn, vướng mắc chủ yếu sau đây:

               1. Việc tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) vào quỹ hưu trí và tử tuất theo quy định tại Điều 88 Luật BHXH chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể nên gặp khó khăn khi triển khai thực hiện.

               2. Gói hỗ trợ của Chính phủ đối với người lao động tạm dừng việc, mất việc làm rất có ý nghĩa, nhưng có thể bị một bộ phận doanh nghiệp lợi dụng cho người lao động nghỉ việc hàng loạt thay vì nỗ lực tìm mọi cách khắc phục khó khăn, duy trì sản xuất.

               3. Theo Nghị quyết số 42/NQ-CP ngày 09/4/2020 của Chính phủ về các biện pháp hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch COVID-19 có 02 nhóm đối tượng người lao động được hỗ trợ gồm:

- “Người lao động làm việc theo chế độ hợp đồng lao động phải thỏa thuận tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, nghỉ việc không hưởng lương từ 01 tháng trở lên do các doanh nghiệp gặp khó khăn bởi đại dịch Covid -19, không có doanh thu hoặc không có nguồn tài chính để trả lương thì được hỗ trợ với mức 1.800.000 đồng/người/tháng. Thời gian hỗ trợ theo thời gian thực tế tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, nghỉ việc không lương, theo hằng tháng tùy theo tình hình thực tế của diễn biến dịch, tính từ ngày 01 tháng 4 năm 2020 và không quá 3 tháng.

- Người lao động bị chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc nhưng không đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp, người lao động không có giao kết hợp đồng lao động bị mất việc làm được hỗ trợ 1.000.000 đồng/người/tháng theo hằng tháng tùy theo tình hình thực tế của diễn biến dịch nhưng tối đa không quá 3 tháng. Thời gian áp dụng từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2020”.

Trên thực tế, Nghị quyết chưa làm rõ và thiếu một số đối tượng sau:

(1)  Người lao động là giáo viên các trường ngoài công lập, nhất là giáo viên mầm non đã phải nghỉ việc từ trước tháng 4/2020.

(2)  Người lao động nghỉ luân phiên từ 01 - 03 ngày/tuần để đủ điều kiện đóng BHXH..

(3) Người lao động ngừng việc theo quy định tại khoản 3 Điều 98 Bộ luật Lao động (BLLĐ) mà tiền lươngngừng việc thấp hơn mức lương tối thiểu vùngthì không thuộc đối tượng của gói hỗ trợ từ Chính phủ. Trong khi đó, người lao động nghỉ việc, tạm hoãn HĐLĐ, được doanh nghiệp trả một khoản trợ cấp (không gọi là lương) thì lại thuộc đối tượng của gói hỗ trợ từ Chính phủ.Điều này làm cho chính sách thiếu tính công bằng và nếu không hướng dẫn cụ thể sẽ dẫn đến nguy cơ trục lợi chính sách.

4. Người lao động khi thỏa thuận tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, nghỉ việc không hưởng lương từ 14 ngày trở lên thì doanh nghiệp không phải đóng BHXH, BHYT. Trên thực tế, một số doanh nghiệp muốn hỗ trợ đóng BHYT cho người lao độnglại không được do Luật Bảo hiểm y tế quy định đối tượng này sẽ đóng BHYT theo hộ gia đình. Điều này có thể ảnh hưởng lớn đến quyền lợi BHYT của người lao động và sẽ phát sinh thêm thủ tục đăng ký lại BHYT khi người lao động quay trở lại làm việc sau khi hết thời gian tạm hoãn HĐLĐ.

 

 

Friedrich-Ebert-Stiftung
Văn phòng Việt Nam 

7 Bà Huyện Thanh Quan
Ba Đình 
Hà Nội  - Việt Nam
Hòm thư 44

+84   24 38455108
+84   24 38452631

mail(at)fes-vietnam.org

về đầu trang