23.09.2019

Khóa học mùa hè về chủ đề “Bảo vệ nạn nhân trong tố tụng hình sự” – Một chặng đường dài phía trước

Giảng viên, sinh viên Đức và Việt Nam cùng trao đổi, thảo luận về vấn đề Bảo vệ quyền của nạn nhân trong tố tụng hình sự, so sánh điểm khác biệt giữa hai hệ thống pháp luật thông qua phiên tòa giả định về chủ đề bạo lực gia đình.

Sinh viên Việt Nam và Đức đang chuẩn bị cho Phiên tòa giả định.

Sinh viên Việt Nam và Đức đang chuẩn bị cho Phiên tòa giả định.

Các vai khác nhau trong phiên tòa giả định.

Các vai khác nhau trong phiên tòa giả định.

Khóa học mùa hè đã kết nối các giảng viên và sinh viên từ hai quốc gia Đức - Việt Nam.

Khởi xướng từ ba năm trước, Viện Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) Việt Nam phối hợp với Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU) và Trường Đại học tổng hợp Passau (UP) tổ chức Khóa học mùa hè thường niên năm nay từ ngày 16-21/9/2019 tại Hà Nội và Hạ Long. Các giảng viên, sinh viên và luật gia của hai nước đã cùng nhau trao đổi và chia sẻ hiểu biết về vấn đề bảo vệ nạn nhân. Các bên tham dự không chỉ thảo luận sôi nổi về cách tháo gỡ những trở ngại chung, mà còn nâng cao cả các kỹ năng trao đổi văn hóa liên quốc gia.

Tập trung vào chủ đề liên quan đến nạn nhân của bạo lực giới trong tố tụng hình sự, Khóa học mùa hè năm nay xoay quanh những biện pháp bảo vệ cho nhóm yếu thế từ góc nhìn của Việt Nam, của Đức và quốc tế. Các chuyên gia trong lĩnh vực đã cung cấp một số bài giảng về quyền và bảo vệ quyền cho những nạn nhân của bạo lực giới.

Ngoài ra, Khóa học đưa ra sáng kiến về Ngôi nhà bình yên ở Hà Nội dành cho phụ nữ và trẻ em. Ngôi nhà bình yên thuộc Trung tâm Phụ nữ và Phát triển Việt Nam sẽ là nơi mà nạn nhân của bạo lực gia đình được phục hồi và chăm sóc với đầy đủ phúc lợi như trợ giúp pháp lý, y tế, học nghề và hỗ trợ việc làm. Theo đó, chị Bùi Thu Hiền từ UNDP Việt Nam đã chia sẻ quan điểm của Liên hợp quốc về các vấn đề quốc gia liên quan đến phụ nữ và giới. Dẫn chứng từ những hoạt động của UNDP tại vùng nông thôn và miền núi Việt Nam, chị Hiền đã chỉ ra việc tiếp cận công lý của mọi người dân không chỉ nâng cao nhận thức của các nhóm yếu thế về quyền lợi của họ, mà còn củng cố niềm tin của toàn xã hội vào hệ thống tư pháp trong nước.

Trước câu hỏi liệu công nhận một người là “nạn nhân” ngay từ phiên xét xử có xâm phạm nguyên tắc suy đoán vô tội hay không, các sinh viên tiếp tục đào sâu vào một vấn đề trọng yếu khi địa vị pháp lý của nạn nhân quá lớn: Mỗi một quyền được trao thêm cho nạn nhân đều có thể ngay lập tức làm suy yếu địa vị pháp lý của bị đơn. Do vậy, hệ thống tư pháp luôn phải chú trọng đúng mực vào việc cân bằng quyền cho nạn nhân và bị đơn. 

Hướng tới bảo vệ nạn nhân một cách hiệu quả, các sinh viên cùng nhau thảo luận các biện pháp bảo vệ khác nhau mà luật tố tụng hình sự Đức và Việt Nam quy định, chẳng hạn như để nạn nhân có thể tham gia vào phiên tòa chính. Trong khi hai hệ thống tư pháp trao cho nạn nhân các quyền tương tự nhau, các diễn giả đến từ Việt Nam vẫn chỉ ra một lỗ hổng lớn trong nền tư pháp của nước nhà: Các điều, khoản về trao quyền cho nạn nhân thường không quy định rõ nghĩa vụ của chính quyền trong việc đảm bảo sự thực thi của các quyền này trên thực tế, ví dụ như quyền tiếp cận hồ sơ vụ án. Theo đó, địa vị pháp lý trên thực tế của nạn nhân thường thấp hơn địa vị pháp lý được ghi nhận trong điều luật. Kết quả là họ phải đối mặt với hai rào cản chính: không được công nhận là một bên trong quá trình tố tụng, hoặc không có quyền nhận bồi thường.

 

Trước khi xuất phát đến Hạ Long, đoàn tham dự Khóa học đã có chuyến đi thực tế đến một trại giam ở Hải Dương. Dưới sự hướng dẫn của cán bộ trại giam, đoàn đã được tham quan các khu vực, cơ sở vật chất tại một phân trại điển hình ở Việt Nam như khu ký túc, thư viện. Trải nghiệm đã đem đến cho đoàn một cái nhìn sống động về cuộc sống thường ngày của tù nhân ở Hải Dương. Qua phần giải đáp cụ thể các câu hỏi của cán bộ trại giam, đoàn đã có thêm kiến thức về thực tế thi hành các điều luật ở Việt Nam như kiến thức liên quan đến bộ quy tắc ứng xử của tù nhân, hay việc tù nhân cải tạo tốt thì có thể được tăng thời gian thăm thân, hoặc thậm chí được nhận ân xá.

Hào hứng vận dụng các kiến thức vừa học vào phiên tòa giả định, các sinh viên đã dựng lên một phiên tòa chất lượng, xét xử một vụ án bạo hành gia đình theo luật tố tụng hình sự của Đức cũng như luật tố tụng hình sự của Việt Nam. Phiên tòa cho thấy chỉ một sự khác biệt nhỏ trong điều luật cũng có thể thay đổi đáng kể kết quả xét xử, nhưng điều đó không có nghĩa là một trong hai kết quả mang tính thiếu công bằng.

Bên cạnh cơ hội giao lưu văn hóa và trau dồi kiến thức thực tiễn, các sinh viên cũng rút ra một bài học bổ ích: Một vấn đề không chỉ có một giải pháp duy nhất, một cách tiếp cận hoàn toàn mới có thể mở ra những tư duy và cách nhìn nhận toàn diện hơn.  Tương tự với quan điểm của giáo sư Robert Esser (Trường Đại học Passau) khi phát biểu bế mạc khóa học, “Khóa học đã cho chúng ta thấy hai quốc gia đang phải đối mặt với nhiều vấn đề giống nhau. [...] Luật pháp của hai nước có nhiều điểm khác biệt, song chúng ta có thể trao đổi và học hỏi lẫn nhau [...] – trong những Khóa học mùa hè sắp tới.”

Friedrich-Ebert-Stiftung
Văn phòng Việt Nam 

7 Bà Huyện Thanh Quan
Ba Đình 
Hà Nội  - Việt Nam
Hòm thư 44

+84   24 38455108
+84   24 38452631

mail(at)fes-vietnam.org

về đầu trang