12.11.2018

Từ người qua đường thành người kể chuyện: Thúc đẩy sự tham gia của các nhà báo trẻ trong câu chuyện khí hậu?

Ngày 29/9 tại khuôn viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền diễn ra sự kiện “Ngày Hội Xanh”. Đây là sự kiện do Học viện Báo chí và Tuyên truyền (AJC) cùng với Viện Friedrich Ebert tại Việt Nam (FES) đồng tổ chức. Sự kiện là dịp tổng kết về những thành quả hợp tác trong một năm vừa qua của Viện FES và AJC, cũng như là cơ hội để đưa các thông tin, kiến thức về môi trường và biến đổi khí hậu tiếp cận nhiều các bạn sinh viên báo chí hơn nữa.

Thành viên nhóm Deplasticize đang chia sẻ với sinh viên AJC về dự án

Chị Nguyễn Phương Liên chia sẻ về Nông trại Hữu cơ Tuệ Viên

Tọa đàm Vai trò của truyền thông trong bối cảnh ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu

Báo chí đóng vai trò quan trọng trong công cuộc ứng phó với biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường: từ việc cập nhật kịp thời thông tin, phổ biến kiến thức đến chia sẻ, lan tỏa các giải pháp điển hình tới đại chúng để người dân có thể chủ động thích ứng và ý thức thay đổi hành vi sinh hoạt và tiêu dùng nhằm giảm thiểu các tác động xấu tới môi trường và khí hậu. Do đó, đây là mảng chủ đề cần rất nhiều sự quan tâm từ những người làm báo, đặc biệt là các nhà báo trẻ. Mặt khác, do biến đổi khí hậu và môi trường là chủ đề ít nhiều mang tính kỹ thuật, nên việc thiếu kiến thức nền có thể sẽ khiến nhà báo đưa ra các thông tin hoặc nhận định không chính xác, có thể dẫn đến những hậu quả khó lường. 

Nhận thức được điều này, từ năm 2015  Viện Friedrich Ebert (FES) tại Việt Nam đã phối hợp cùng Học viện Báo chí và Tuyên truyền (AJC) thực hiện dự án lồng ghép các kiến thức cơ bản về môi trường và biến đổi khí hậu vào trong chương trình giảng dạy báo chí. Trong vòng 3 năm hơn 40 giảng viên nòng cốt đến từ các khoa khác nhau thuộc AJC đã tham gia 5 đợt tập huấn cùng với chuyên gia Đức về các chủ đề khác nhau liên quan đến môi trường và biến đổi khí hậu, cũng như các kỹ năng đa dạng nhằm lồng ghép nội dung này vào trong giảng dạy. Giai đoạn tập huấn này đã kết thúc với chuyến tham quan học tập tại Đức vào cuối năm 2017.

Từ năm 2018, dự án hợp tác bước sang giai đoạn mới và mở rộng cơ hội tham gia cho các bạn sinh viên AJC – những nhà báo, nhà nghiên cứu và công tác xã hội tương lai. Các hoạt động bao gồm chuỗi sự kiện tập huấn – thực địa xoay quanh các chủ đề liên quan tới giảm nhẹ và ứng phó với biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường tại Việt Nam với mục đích cung cấp thêm cho các giảng viên và sinh viên AJC thông tin, góc nhìn về các vấn đề môi trường, biến đổi khí hậu tại Việt Nam dựa trên kinh nghiệm của các chuyên gia và nhà hoạt động trong ngành. Chuỗi tập huấn cũng tạo điều kiện để giảng viên và sinh viên AJC được giao lưu, tham quan và học hỏi tại các mô hình giảm nhẹ/thích ứng với biến đổi khí hậu tại khu vực phía Bắc Việt Nam, từ đó truyền thêm cảm hứng cho các giảng viên và sinh viên khi thực hiện các sản phẩm nghiên cứu và truyền thông liên quan đến chủ đề này. Đồng thời, đây cũng là dịp để các bạn sinh viên được thực hành các kỹ năng báo chí đã học và thực hiện các tác phẩm báo chí, truyền thông hoàn chỉnh. Các sản phẩm có chất lượng tốt được lựa chọn để tuyên dương trong ngày hội tổng kết diễn ra vào ngày 29 tháng 9 vừa qua.

Chuỗi tập huấn – thực địa gồm 6 đợt đã diễn ra từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2018 xoay quanh các chủ đề đa dạng bao gồm: Thời trang bền vững, Phong trào thanh niên vì môi trường, Năng lượng, Nông nghiệp hữu cơ, Đa dạng sinh học và Thích ứng với biến đổi khí hậu. Với thời lượng 3 đến 4 tiếng cho một buổi tập huấn và khoảng 1,5 ngày thực địa không thể đủ để các sinh viên có thể trở nên am hiểu toàn bộ một chủ đề. Tuy nhiên, các diễn giả đã cố gắng đảm bảo cung cấp các kiến thức cơ bản nhất cũng như bức tranh chung của chủ đề để các bạn sinh viên có được cái nhìn tổng quan, cũng như có nền tảng để tiếp tục tìm hiểu sâu hơn. Bên cạnh đó, bản thân các diễn giả chính là những chuyên gia và những người thực hành đầy tâm huyết trong lĩnh vực họ theo đuổi. Đó là Nhà thiết kế Vũ Thảo - được xem là người tiên phong trong dòng thời trang sinh thái - thân thiện với môi trường (còn gọi là thời trang bền vững) tại Việt Nam; là chị Nguyễn Phương Liên – chủ của Nông trại Hữu cơ Tuệ Viên với ước mơ khôi phục lại hệ sinh thái nông nghiệp tự nhiên không hóa chất cũng như thay đổi cái nhìn của người Việt Nam với nghề nông; là chú Hùng Lương từ dự án Nhà Chống Lũ với những câu chuyện cảm động về hành trình “dựng đời mới trong nụ cười”, giúp các gia đình có hoàn cảnh khó khăn thích ứng tốt hơn với thiên tai ngày một tăng do biến đổi khí hậu… Những câu chuyện về người thật, việc thật là nguồn cảm hứng lớn cho các bạn sinh viên để tiếp tục gắn bó với các chủ đề này và góp phần lan tỏa thêm thông tin cũng như nhận thức đến với đại chúng.

Sau giai đoạn thực địa, các bạn sinh viên đã thực hiện nhiều tác phẩm về các mảng chủ đề môi trường và biến đổi khí hậu với các hình thức đa dạng như báo điện tử, báo in, báo ảnh, phát thanh, truyền hình, nghiên cứu… Tại Ngày Hội Xanh, gần 200 người tham gia đã có cơ hội nhìn lại các con số tổng kết về 6 chuyến thực địa: đã có 75 lượt giảng viên và 205 lượt sinh viên tham gia, với hơn 70 tác phẩm được gửi về. 12 tác phẩm xuất sắc nhất của các nhóm và cá nhân đã được tuyên dương trong ngày hội. Ngoài ra, Ngày Hội Xanh còn có các hoạt động sôi nổi và sáng tạo khác như phần thi gian trại làm bằng vật liệu tái chế, biểu diễn thời trang tái chế, trưng bày các sản phẩm thân thiện môi trường, đố vui về chủ đề biến đổi khí hậu… Ngày Hội kết thúc với phần Tọa đàm Vai trò của truyền thông trong bối cảnh ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu với sự tham gia của chuyên gia kỹ thuật môi trường Đào Nhật Đình, chị Nguyễn Thị Phương Liên – sáng lập Nông trại Hữu cơ Tuệ Viên, chị Nguyễn Hoàng Thảo – sáng lập viên nhóm Nói không với túi nylon, thầy Đinh Ngọc Sơn – phó khoa Phát thanh – Truyền hình và bạn Nguyễn Ngọc Hải – sinh viên học viện đồng thời cũng là thành viên của Diễn đàn Thanh niên Việt Nam và Phát triển Bền vững (một hoạt động khác do FES Việt Nam hỗ trợ). Tọa đàm đã cung cấp cho người tham gia cái nhìn đa chiều từ phương diện của các bên liên quan khác nhau trong câu chuyện truyền thông môi trường, từ đó giúp các bạn sinh viên ý thức rõ hơn về trách nhiệm của mình trong việc không ngừng học hỏi và sản xuất các sản phẩm truyền thông với thông tin chính xác và nội dung nhân văn.

Có thể nói, các hoạt động hợp tác giữa FES Việt Nam và AJC trong năm vừa qua đã diễn ra thành công tốt đẹp. Thành công không chỉ ở những con số, mà còn ở việc nhiều sinh viên và giảng viên đã thực sự thay đổi suy nghĩ và thói quen tiêu dùng của bản thân sau các đợt tập huấn, như một sinh viên đã chia sẻ:

“Mọi thứ anh chi, các bạn chia sẻ thực sự làm em rùng mình và tối suy nghĩ suốt từ ấy. Suy nghĩ không chỉ trong hành động hằng ngày của mình và suy nghĩ cả về cách nhìn, cách nghe, sự cảm nhận của chính mình với môi trường xung quanh. Sao em không biết những điều này sớm hơn? Hay em biết rồi mà tự dưng lại lướt qua không để ý? Hình như chưa bao giờ em thực sự quan tâm, thực sự để vào mắt những điều đang xảy ra ngày trước mặt.

Có lẽ em sẽ phải học lại cách nhìn nhận mọi vấn đề của mình.

Em không ăn được chay nhưng từ hôm nay em sẽ ăn nhiều rau hơn, tránh ăn thịt.

Em chưa thoát ly hẳn được sự tiện lợi của túi nilon nhưng từ hôm nay em sẽ học cách dùng túi vải thay thế dần dần

Em có lẽ cũng sẽ hạn chế đi những lần mua sắm quần áo của mình.

Học cách thay đổi những điều nhỏ, em sẽ thay đổi cả thói quen của mọi người xung quanh.

Friedrich-Ebert-Stiftung
Văn phòng Việt Nam 

7 Bà Huyện Thanh Quan
Ba Đình 
Hà Nội  - Việt Nam
Hòm thư 44

+84   24 38455108
+84   24 38452631

mail(at)fes-vietnam.org

về đầu trang